Czym jest wczesne wspomaganie rozwoju – to pytanie zadaje sobie wielu rodziców, którzy po raz pierwszy stykają się z trudnościami swojego dziecka. Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka to zorganizowany, specjalistyczny system wsparcia, który ma na celu prawidłowego rozwoju najmłodszych już od momentu pojawienia się pierwszych niepokojących sygnałów. Program ten określany skrótem wwr stanowi szansę na wyrównanie deficytów, poprawę funkcjonowania dziecka i przygotowanie do dalszych etapów edukacji.
Na czym polega wczesne wspomaganie rozwoju dziecka?
Wczesne wspomaganie rozwoju to działania terapeutyczne, diagnostyczne i edukacyjne prowadzone wobec dzieci od momentu stwierdzenia u dziecka niepełnosprawności aż do rozpoczęcia nauki w szkole. Jego celem jest wspomagać rozwój dziecka oraz minimalizować skutki takich trudności jak niepełnosprawność, autyzm, zaburzenia sensoryczne czy opóźnienia rozwoju psychoruchowego.
System ten opiera się na indywidualnej pracy z dzieckiem, dopasowanej do jego potrzeb, możliwości psychofizycznych oraz trudności wynikających z tego, czym jest dana dysfunkcja. W praktyce oznacza to, że zajęcia WWR są ściśle dostosowane do danego przypadku i prowadzone przez wykwalifikowany zespół wczesnego wspomagania.
Podstawa prawna i organizacja WWR
Podstawą funkcjonowania w Polsce systemu wczesnego wspomagania jest rozporządzenie ministra edukacji narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r, znane również jako rozporządzenie MEN oraz rozporządzenie w sprawie organizowania pomocy dzieciom wymagającym specjalistycznego wsparcia. W aktach prawnych znajdziemy również zapisy określane jako w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju.
Zgodnie z przepisami, zajęcia organizuje się w wymiarze od 4 do 8 godzin w miesiącu, przy czym maksymalnie może to być nawet 8 godzin w miesiącu. Zestaw zajęć dobierany jest w zależności od potrzeb dziecka, a liczby godzin wymaga każdorazowo indywidualnej decyzji oraz nierzadko zgody organu prowadzącego i organu prowadzącego jednostkę. W naszej placówce zajęcia odbywają się w wymiarze 4 godzin w miesiącu.
Jak wygląda procedura objęcia dziecka WWR?
Aby dziecko mogło rozpocząć zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju, konieczna jest diagnoza oraz opinia o potrzebie WWR. Następnie następuje wydanie opinii o potrzebie wczesnego, czyli formalny dokument znany jako opinia o potrzebie wczesnego wspomagania.
Taką opinię przygotowuje zespół specjalistów działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej lub w poradniach specjalistycznych. To właśnie właściwa poradni psychologiczno-pedagogicznej odpowiada za rzetelną ocenę i przygotowanie dokumentacji.
W skład zespołu wchodzi m.in. pedagog, logopeda, psycholog, a często także terapeuta SI. Tak powstaje zespół WWR, czyli interdyscyplinarny zespół wczesnego wspomagania rozwoju. Formalnie całość kończy się dokumentem określanym jako wydana przez zespół opinia.
Gdzie realizowane są zajęcia?
Zajęcia mogą być organizowane w bardzo różnych placówkach – zarówno w systemie publicznych i niepublicznych, w tym w formach wychowania przedszkolnego, w szkołach, a także w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych oraz specjalnych ośrodkach wychowawczych.
Warto zapamiętać, że ramach wczesnego wspomagania rozwoju zajęcia realizuje się również w środowisku domowym dziecka, co pozwala lepiej wspomagać rozwój w naturalnych warunkach. W przepisach znajdziemy także zapis, że ramach wczesnego wspomagania organizuje się pomoc do momentu rozpoczęcia nauki, w tym także do czasu nauki w szkole, a nawet dokładnie do nauki w klasie pierwszej szkoły oraz klasie pierwszej szkoły podstawowej.
Na czym polegają zajęcia WWR?
Zajęcia WWR to wszechstronne oddziaływania ukierunkowane na rozwój dziecka w wielu obszarach jednocześnie. Są to m.in.:
- zajęcia wczesnego wspomagania,
- specjalistyczne zajęcia w ramach,
- indywidualne zajęcia w ramach wczesnego wspomagania,
- kompleksowe zajęcia w ramach wczesnego wspomagania,
- profesjonalne zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju.
Każda forma pracy jest dostosowana odpowiednie do rodzaju niepełnosprawności dziecka, jego wieku oraz zakresu trudności. Działania te są planowane w oparciu o indywidualny program wczesnego wspomagania, który oddziałuje jednocześnie na sferę poznawczą, emocjonalną i społeczno-ruchową.
Dlaczego WWR jest tak ważne?
Największą skuteczność oddziaływań terapeutycznych uzyskuje się od chwili wykrycia niepełnosprawności. Właśnie wtedy mózg dziecka wykazuje największą plastyczność, a odpowiednie metody mogą realnie wspomagać rozwój psychomotoryczny, psychoruchowy oraz psychoruchowego i społecznego funkcjonowania.
Rozwój dziecka w pierwszych latach życia ma charakter dynamiczny i wrażliwy. Zaniedbanie wczesnych trudności może prowadzić do utrwalenia problemów w późniejszym wieku szkolnym. Dlatego potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju przypisuje się dziś ogromne znaczenie w systemie oświatowy.
WWR obejmuje również dzieci niepełnosprawne oraz ich rodziny, ponieważ pomoc psychologiczno-pedagogiczna nie dotyczy wyłącznie samego dziecka, ale też całego systemu rodzinnego – pracę prowadzi się z dzieckiem i jego rodziną, ucząc rodziców właściwego postępowania z dzieckiem.
Rola poradni i zespołu specjalistów
Każda poradnia psychologiczno-pedagogiczna pełni kluczową rolę w diagnozie, kwalifikacji i monitorowaniu efektów terapii. To w poradni ustala się kierunek wsparcia oraz dobór metod pracy terapeutyczny i pedagogiczny.
Zespół specjalistów nie tylko diagnozuje, ale również wspomaga dziecko na wielu poziomach. Regularne spotkania zespołu pozwalają weryfikować postępy i modyfikować programu terapii. Właśnie dzięki zespołowej pracy możliwe jest kompleksowy i spójne oddziaływanie na funkcjonowanie dziecka.
Jak długo trwa WWR?
Zajęcia realizowane są od momentu objęcia dziecka pomocą – czyli od objęcia dziecka programem – aż do osiągnięcia gotowości szkolnej, czyli do rozpoczęcia nauki w szkole. Obejmuje to cały okres niepełnosprawności do rozpoczęcia nauki, w tym także czas uczenia się podstaw samodzielności i funkcjonowania w grupie.
W całym tym okresie dziecko uczestniczy w działaniach, które aktywnie wspomagać mają jego rozwój rozwojowy i adaptacyjny.
Kto może prowadzić zajęcia?
Zajęcia prowadzą wykwalifikowani specjaliści: pedagog, psycholog, logopeda, terapeuci oraz terapeuta integracji sensorycznej czy rehabilitacji ruchowej. Placówki realizujące wczesne wspomaganie muszą spełniać ściśle określone warunki określone w przepisach, czyli dokładnie takie, jakie muszą spełniać jednostki oświatowe.
Praca z dzieckiem odbywa się zgodnie z zasadą indywidualizacji i poszanowania jego możliwości. To właśnie profesjonalna pracy z dzieckiem sprawia, że WWR przynosi najlepsze efekty.
WWR jako inwestycja w przyszłość dziecka
Dobrze prowadzony program wczesnego wspomagania realnie wpływa na funkcjonowania dziecka w życiu codziennym, jego przygotowanie do edukacji, relacji rówieśniczych i samodzielności. Wsparcie obejmuje także dzieci niepełnosprawne, u których dodatkowo występują zaburzenia sensoryczne, społeczne lub emocjonalne.
Dzięki WWR możliwe jest stopniowe kompensowanie skutków trudności wynikających z dysfunkcja rozwojowych i zapewnienie dziecku lepszego startu edukacyjnego w systemie oświatowy.